Taking too long? Close loading screen.

«Πως γίνεται να προωθείς το “girl power” όταν παιδιά 7 χρονών στα εργοστάσια φτιάχνουν τα μπλουζάκια; Είναι γελοίο και χάνει το νόημα του έτσι, ενώ θα έπρεπε να είναι κάτι πολύ σημαντικό», παρατηρούσε η Gigi, γραφίστρια 19 χρονών, λίγο πριν την έναρξη της συναυλίας του κορυφαίου συγκροτήματος του κινήματος “riot grrrl”, Bikini Kill.

Πολύ πριν το «girl power» τυπωθεί σε μπλούζες, καπέλα, τσάντες και γίνει μότο των Spice Girls, τυπώθηκε στα μανιφέστα και στα φανζίν των «riot grrrls», καλώντας τα κορίτσια σε «revolution girl style now». Αγγελιοφόροι του κινήματος riot grrrl, δεν ήταν οι τυπικές διαδηλώσεις αλλά οι συναυλίες, τα φανζίν και οι συνελεύσεις.

Είκοσι δύο χρόνια μετά την διάλυση του γνωστότερου ίσως riot grrrl συγκροτήματος, οι Bikini Kill εμφανίστηκαν για δύο βραδιές στο Λονδίνο, στα μέσα Ιουνίου, συνεχίζοντας την περιοδεία τους που ξεκίνησε νωρίτερα φέτος στην Αμερική.

Σάββατο, 10 Ιούνη, ο κόσμος έχει μαζευτεί από νωρίς, πριν καν ανοίξουν οι πόρτες. H ουρά συνεχίζει μετά το τέλος του τετραγώνου. H ατμόσφαιρα ηλεκτρισμένη. Κορίτσια όλων των ηλικιών έχουν μαζευτεί περιμένοντας να τραγουδήσουν «rebel girl, you are the queen of my world», ενώ δεν λείπουν και τα αγόρια. Τριγύρω, πρόσωπα ενθουσιασμού και ανυπομονησίας. «Το riot grrrl είναι ενέργεια που ενώνει τους πάντες, υπάρχει αυτή η ιδέα ότι όλες μπορούμε να βοηθήσουμε η μία την άλλη», μας λέει η Claire Vautahm, 40 χρονών, διευθύντρια προγράμματος σε κινηματογράφο.

 

 

Το κίνημα γεννήθηκε στις αρχες της δεκαετίας του ‘90 στην Αμερική, μετά τη συνεχή επίθεση που βιώσε το ευρύτερο γυναικείο κίνημα από την προεδρία του Reagan. Υπέρμαχος του συντηρητισμού τόσο ο Reagan, όσο και η κυβέρνηση του, προέτρεπαν τις γυναίκες να περιοριστούν στον παραδοσιακό μητρικό ρόλο για το καλό των παιδιών τους (sic). Το 1983 το υπουργείο εκπαίδευσης των ΗΠΑ δημοσίευσε την έκθεση με τίτλο «Α nation at Risk» (Ένα Έθνος σε Κίνδυνο), μαζί με μία έρευνα, η οποία επεσήμαινε καλύτερες σχολικές επιδόσεις για τα παιδιά που οι μητέρες του μένουν στο σπίτι. Ως εκ τούτου, οι εργαζόμενες μητέρες κατέστρεφαν, όχι μόνο την εκπαίδευση των παιδιών τους, αλλά και ολόκληρο το έθνος.

Ο θεσμικός έλεγχος της μήτρας

Σ’ αυτό το πλαίσιο συντηρητισμού, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών απειλήθηκαν τόσο επί κυβέρνησης Reagan, όσο και επί κυβέρνησης Bush. Το 1989, ο κυβερνήτης Robert P. Casey της Πενσυλβανία, έφερε την «Πράξη Ελέγχου των Εκτρώσεων» (Abortion Control Act), η οποία ψηφίστηκε, ορίζοντας 5 πυλώνες που θα έπρεπε να πληρούν οι γυναίκες για να μπορέσουν να κάνουν έκτρωση, συμπεριλαμβάνοντας μεταξύ άλλων υπεύθυνη δήλωση από πλευράς της εγκύου ότι έχει ενημερώσει τον σύζυγό της.

Τρία χρόνια αργότερα γιατροί και ακτιβιστές που τάσσονταν υπέρ του δικαιώματος στην έκτρωση αποφάσισαν να μηνύσουν τον κυβερνήτη και να τον παραπέμψουν σε δίκη. Έτσι ακολούθησε η υπόθεση Planned Parenthood of Southeastern Pennsylvania v. Casey. Η υπόθεση έφτασε τελικά μέχρι και το ανώτατο δικαστήριο όπου και αποφασίστηκε ότι τέσσερις από τους πέντε πυλώνες της Πράξης ελέγχου των εκτρώσεων γίνονται αποδεκτές (π.χ γονεϊκή συναίνεση σε περίπτωση που η έγκυος είναι ανήλικη, λήψη ιατρικής ενημέρωσης τουλάχιστον 24 ώρες πριν την άμβλωση). Η μόνη παράμετρος που δεν έγινε αποδεκτή ήταν η ενημέρωση του συζύγου. Η ετυμηγορία δεν ανέτρεψε τον πυρήνα του Roe v. Wade, παλαιότερης υπόθεσης (1973), που δημιούργησε δεδικασμένο για την ελευθερία επιλογής των γυναικών να προχωρήσουν σε έκτρωση πριν το έμβρυο γίνει βιώσιμο. Ωστόσο, η υπόθεση Planned Parenthood of Southeastern Pennsylvania v. Casey εισήγαγε μια σειρά από ρήτρες που αφορούν το πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, που, εν τέλει, περιόρισαν το δικαίωμα στην έκτρωση.

Στις Η.Π.Α, μόνο το 2019, έχουν κατατεθεί πάνω από 290 νομοσχέδια για τον περιορισμό των εκτρώσεων σε 45 πολιτείες

Σήμερα, βλέπουμε τα αναπαραγωγικά δικαιώματα να μπαίνουν στο μικροσκόπιο και πάλι στην Ευρώπη και στην Αμερική και να γίνονται αντικείμενο πολιτικών διαμαχών. Σύμφωνα με ανακοίνωση του Planned Parenthood, της κεντρικής ΜΚΟ για παροχή υπηρεσιών αναπαραγωγικής υγείας και εκπαίδευσης στις Η.Π.Α, μόνο το 2019, έχουν κατατεθεί πάνω από 290 νομοσχέδια για τον περιορισμό των εκτρώσεων σε 45 πολιτείες. Περίπου οι μισοί από αυτούς τους περιορισμούς ορίζουν απαγόρευση των εκτρώσεων. Τους τελευταίους 6 μήνες έχουν περάσει 16 απαγορεύσεις των εκτρώσεων στα πολιτειακά κοινοβούλια.

Αστειευόμενες, οι Bikini Kill ομολογούν ότι δεν ξέρουν να παίζουν και πολύ καλά, όπως ακριβώς τις κατηγορούσαν ανα διαστήματα τα δημοφιλή media, τη δεκαετία του ‘90

To πολιτικό κλίμα στην Ευρώπη μπορεί να μην ταυτίζεται με αυτό των Η.Π.Α γενικά, ωστόσο υπάρχουν περιπτώσεις κρατών με αυστηρό έλεγχο των εκτρώσεων, όπως η Πολωνία και η Ιρλανδία. Άρθρο του Open Democracy αποκάλυψε πριν δύο μήνες, ότι Αμερικάνοι χριστιανοί φονταμενταλιστές, μερικοί από τους οποίους συνδέονται και με την κυβέρνηση Τραμπ, έχουν στείλει την τελευταία δεκαετία πάνω από 50 εκατομμύρια δολάρια σε οργανώσεις που, μεταξύ άλλων, είναι ενάντια στις εκτρώσεις, στην ΛΟΑΤ κοινότητα, ενώ πολλές από αυτές έχουν συνδέσμους και με την ακροδεξιά. Τέτοιες οργανώσεις βρέθηκαν σε Ιταλία, Πολωνία, Ισπανία, Σερβία και Ουγγαρία.

Πολιτική και πολιτισμός σε δύο νότες

«Θυμάμαι όταν έγραφα τα τραγούδια και τα τραγουδούσα, ένιωθα πολύ έντονα γιατί ήταν η πραγματικότητα μου, δεν περίμενα ότι θα είναι επίκαιρα και πάλι μετά από τόσα χρόνια, αλλά είναι», λέει από τη σκηνή η Kathleen Hanna, τραγουδίστρια των Bikini kill πριν ξεκινήσει το επόμενο τραγούδι.

Τα τραγούδια εναλλάσσονται με πολιτικά σχόλια και προσωπικές ιστορίες. Αστειευόμενες, οι Bikini Kill ομολογούν ότι δεν ξέρουν να παίζουν και πολύ καλά, όπως ακριβώς τις κατηγορούσαν ανα διαστήματα τα δημοφιλή media, τη δεκαετία του ‘90. Βέβαια, τα σχόλια για τις ελλιπείς μουσικές τους γνώσεις μάλλον ενίσχυαν τον πανκ χαρακτήρα τους, διατηρώντας πιστά στο πνεύμα του DIY, παρά μειώνοντας το. Την ώρα της συναυλίας οι μουσικοί αλλάζουν θέσεις, περνώντας όλες από όλα τα όργανα, ώστε να πειραματιστούν ζωντανά με αυτά που δεν νιώθουν τόσο άνετα. Η Kathleen παραδέχεται ότι μετά από τόσα χρόνια ξέρει να παίζει μόνο δύο νότες στο μπάσο, αλλά δεν την νοιάζει.

Το κίνημα εστίασε στην πολιτιστική παραγωγή και αντιστάθηκε στη σεξιστική συμπεριφορά που συνόδευε το hardcore punk των 80ς, με τα βίαια moshpit και τις σεξουαλικές παρενοχλήσεις

«Νομίζω τα πάντα ήταν τόσο ανδροκρατούμενα τότε, που ήταν περίεργο αν ήσουν κορίτσι. Δεν υπήρχε χώρος για σένα, το riot grrrl δημιούργησε αυτό το χώρο», εξηγεί η 40χρονη διευθύντρια προγράμματος σε κινηματογράφο, Claire Vautahum.

Το κίνημα εστίασε στην πολιτιστική παραγωγή και αντιστάθηκε στη σεξιστική συμπεριφορά που συνόδευε το hardcore punk των 80ς, με τα βίαια moshpit και τις σεξουαλικές παρενοχλήσεις. Τα μέλη του riot grrrl ενθάρρυναν τα κορίτσια να ξεφύγουν από τις περιοριστικές παθητικές θέσεις που κατείχαν και να γίνουν ενεργά μέλη της σκηνής. Αντίστοιχα, απέρριπταν την κριτική που ανήγαγε τα κορίτσια στα κύρια θύματα της κατανάλωσης. Διατηρώντας το πνεύμα του D.I.Y στο πανκ ροκ, οι Bikini kill παροτρύνουν το κοινό τους να φτιάξει δικά του συγκροτήματα, ασχέτως αν ξέρουν να παίζουν ή όχι.

Τα riot grrrls δεν αποσκοπούσαν να τραβήξουν τα φώτα της δημοσιότητας, ούτε να γίνουν φεμινιστικά είδωλα κι έτσι, το μεγαλύτερο μέρος του κινήματος παρέμεινε underground. To κίνημα δεν είχε ιεραρχία ή κοινή φεμινιστική γραμμή, με αποτέλεσμα να ενθαρρύνεται η συλλογικότητα. Τα περισσότερα μέλη του απέφυγαν τις μεγάλες δισκογραφικές επιλέγοντας ανεξάρτητα δίκτυα που θα τους άφηναν το χώρο να διατηρήσουν τη ταυτότητα τους. Ο απόλυτος έλεγχος στην εικόνας τους και η εκούσια αδιαφορία τους για τα πρότυπα ομορφιάς ήταν εφικτά όσο συνεργάζονταν με ανεξάρτητες δισκογραφικές όπως οι Kill Rock Stars, Lookout! Records και Chainsaw. Τα media, μη μπορώντας να συλλάβουν την έλλειψη οργάνωσης του κινήματος ανήγαγαν αυτοβούλως την Kathleen Hanna σε κύρια εκφραστή του και τις Bikini Kill μαζί με τις Bratmobile στα σημαντικότερα συγκροτήματα.

Λευκά και μαύρα κορίτσια και τα νέα είδωλα

Η αποδοχή του κινήματος από τα μέσα ήταν κυρίως αρνητική, μειώνοντάς το σε κάτι ασήμαντο και εφηβικό. Οι ιστορίες δεν περιοριζόταν στην έλλειψη μουσικών ικανοτήτων των συγκροτημάτων, αλλά συχνά οδηγούσε και στη παραπληροφόρηση. Δημοσιεύτηκαν δεκάδες ιστορίες που χρησιμοποιούσαν τα λόγια των riot grrrls εκτός πλαισίου, αλλοιώνοντας πολλές φορές το νόημά τους. Συχνά δημοσιογράφοι τους έκαναν άσχετες ερωτήσεις για τα ρούχα τους και τους συντρόφους ή τις παρουσίαζαν ως δέκτες σεξουαλικής κακοποίησης ενισχύοντας το ευρύτερο πλαίσιο θυματοποίησης τους. Παράλληλα όμως, παρουσιάζονταν και ως ένα μεσοαστικό κίνημα λευκών γυναικών.

Αυτή ακριβώς η τελευταία κατηγορία από τα μίντια της εποχής δημιούργησε μια σειρά από εντάσεις εντός του κινήματος. Οι περισσότερες αναγνώριζαν ότι το κίνημα ήταν όντως κατεξοχήν λευκό και μεσοαστικό, παρόλο που υπήρχαν και μέλη της εργατικής τάξης ανάμεσά τους. Οι προσπάθειες τους να εντάξουν μαύρες φεμινίστριες συνήθως αποτύγχαναν, εξαιτίας των προειλημμένων εντυπώσεων για τη θέση της καθεμίας στην κοινωνία και μίας άτυπα ανταγωνιστικής ατμόσφαιρας γύρω από το τραύμα και την εμπειρία των γυναικών διαφορετικής φυλής. Αυξανόμενα προβλήματα εντός της κοινότητας είχαν ως αποτέλεσμα να διαλυθούν τα περισσότερα συγκροτήματα μέχρι το 1998.

Μετά την διάλυση του κινήματος, τραγουδίστριες όπως η Alanis Morissette και συγκροτήματα όπως οι Spice Girls άρχισαν να παρουσιάζονται από τα μίντια ως τα νέα φεμινιστικά είδωλα της γενιάς τους. Πέρα από την εμπορική εκμετάλλευση του συνθηματος «girl power», οι νέες ποπ φιγούρες ήταν πιο εύκολα διαχειρίσιμες από τη βιομηχανία του θεάματος, η εικόνα τους βρισκόταν πια στα χέρια μεγάλων δισκογραφικων, διαθέσιμα εύπλαστη και το κοινό φαινόταν πια εξοικειωμένο με τον παθητικό, καταναλωτικό τους χαρακτήρα.

Pin It on Pinterest

Share This