Taking too long? Close loading screen.

Τα τελευταία δύο χρόνια συνομιλώ με έναν άστεγο άνθρωπο κάθε φορά που διανύω την οδό Αθηνάς στο Μοναστηράκι. Έτσι κι αλλιώς, για να μιλήσεις με κάποιον, να σου εξιστορήσει κάτι από τη ζωή του, απαιτείται χρόνος. Τον συναντώ σχεδόν πάντα στη γωνία του. Μια μέρα τον ρώτησα εάν γνώριζε χώρους φιλοξενίας στην Αθήνα που μπορούν να του παράσχουν μεταξύ άλλων και καθαριότητα και αν θα ήθελε να τους επισκεφτεί.

Aπάντησε πως προτιμά να πλένει τα ρούχα του μόνος του. Αυτόματα σκέφτηκα τα διαφημιστικά κοινωνικά μηνύματα «εάν δεις έναν άστεγο στο δρόμο, πάρε τηλέφωνο» που παίζουν κατά καιρούς. Εννοώ ότι, θα έπρεπε, μάλλον, να λένε «εάν δεις έναν άστεγο στο δρόμο, ρώτα πρώτα εάν όντως θέλει να τηλεφωνήσεις κάπου».

Η «FEANTSA», η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Εθνικών Οργανισμών για την έλλειψη στέγης, έχει συντάξει μια τυπολογία για την αστεγία και τον αποκλεισμό από την κατοικία, που ονομάζεται «ETHOS». Οι κατηγοριοποιήσεις είναι οι εξής:

  1. Άτομα χωρίς κανενός είδους καταφύγιο
  2. Άτομα που στερούνται κατοικίας (που βρίσκονται προσωρινά σε ιδρύματα ή ξενώνες αστέγων)
  3. Άτομα που ζουν σε επισφαλείς συνθήκες στέγασης (απειλούμενοι με σοβαρό αποκλεισμό εξαιτίας έξωσης, οικογενειακής βίας)
  4. Άτομα που διαβιούν σε ανεπαρκή-ακατάλληλα καταλύματα (σε τροχόσπιτα σε παράνομους χώρους κατασκήνωσης, σε ακραίες συνθήκες συνωστισμού)

Στην Ελλάδα, δεν υπάρχουν στατιστικά στοιχεία για την καθεμία ομάδα ξεχωριστά, αν και έχουν πραγματοποιηθεί σχετικές έρευνες συνολικά και έχει χαραχθεί μια Εθνική Στρατηγική για το θέμα. Ο πληθυσμός αυτός θεωρείται πολύ δύσκολο δείγμα καθώς η μία κατηγορία ενσωματώνεται εύκολα στην άλλη, αλλά και λόγω της δυσκολίας προσέγγισής τους.

Το στερεότυπο του αστέγου κατευθύνει τη σκέψη του μέσου Έλληνα ακόμη και σήμερα. Υπάρχει από πριν προκατάληψη για το φαίνεσθαι και το είναι του αστέγου που προσδιορίζεται από τη μυρωδιά του: σχεδόν ταυτίζονται. Αν κάτσεις δίπλα σε άστεγο άνθρωπο, το απορημένο βλέμμα των περαστικών θα σε διαπεράσει.

Σταθερές δομές στην Ελλάδα για τον άστεγο πληθυσμό δεν υπάρχουν. Υπάρχουν προσωρινοί χώροι φιλοξενίας του Δήμου Αθηναίων και άλλων Δήμων της Ελλάδας, ιδίως σε συνεργασία με ορισμένες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, που περιλαμβάνουν στις υπηρεσίες τους και το πλύσιμο των ρούχων.

Τρεις, μόνο, οργανώσεις σήμερα στην Αθήνα ειδικεύονται στην καθαριότητα των ρούχων και στην ατομική υγιεινή του αστέγου: το κινητό πλυντήριο αστέγων «Ithaca Laundry», το «Καταφύγιο Αγάπης και Συμπαράστασης» και το λεωφορείο «Φροντίδα εν κινήσει».

Η Δήμητρα Κουντουριώτη, υπεύθυνη λειτουργίας και συμβουλευτικής – εργασιακής υποστήριξης του κινητού πλυντηρίου των αστέγων «Ithaca Laundry», μου έλυσε απορίες, όταν συναντηθήκαμε στο πεδίο δράσης, στη στέγη «Συν Αθηνά», στην «πρώτη τοποθεσία», όπως μου λέει, στο Μοναστηράκι.

Η ομάδα της Ithaca εν δράσει, Φωτογραφία: Nadir Noori

 

Αφού έφτασα νωρίτερα, έκατσα εκεί που κάθονταν οι άστεγοι άνθρωποι, στα πεζούλια της στέγης, περιμένοντας να τοποθετήσουν τα ρούχα τους. Τα σημεία του πλυντηρίου είναι σχετικά κοντά «αλλά για έναν άστεγο άνθρωπο, η επιλογή της μετακίνησης αποτελεί πρόβλημα κουβαλώντας όλα του τα υπάρχοντα μέσα στην πόλη», τονίζει η Δήμητρα.

Ένας άνθρωπος που έχει χάσει το σπίτι του και μένει στο δρόμο, δεν σημαίνει πως δεν επιθυμεί και πως δεν αναζητά την καθαριότητα όπου και όπως μπορέσει να τη βρει. Τα προβλήματα της ψυχικής υγείας, όμως, που έρχονται παρέα με την έλλειψη στέγης, δεν μετακινούν τον άνθρωπο εύκολα. Με την καθαριότητα των ρούχων, έστω, ο άστεγος μπορεί να νιώσει πως «θα είναι σε κοινωνική θέση μετά να αλληλεπιδράσει, να μικρύνει κυριολεκτικά την απόσταση (από τους υπόλοιπους ανθρώπους) και να διεκδικήσει μία θέση εργασίας», όπως μου εξηγεί η Δήμητρα.

Η καθαριότητα είναι επιλογή αφού πρώτα αναγνωριστεί ως ανάγκη, δηλαδή, πρέπει να της δοθεί θέση στις καθημερινές προτεραιότητες.

Ο κ. Λεωνίδας, πρώην άστεγος και νυν εργαζόμενος της «Ithaca», ήταν εκείνος που επιβεβαίωσε τη σκέψη μου, όταν μου αφηγήθηκε μία περίπτωση που, όπως είπε, δεν θα ξεχνούσε ποτέ: Κάποιος άστεγος άνθρωπος περπατώντας κοντά στο πλυντήριο μαζί με τη μικρή κόρη του, τον ρώτησε εάν το πλύσιμο και το στέγνωμα των ρούχων ήταν επί πληρωμή. «Πού να ήξερε ο άνθρωπος;», μου λέει ο κ. Λεωνίδας. Όταν ολοκληρώθηκε η (δωρεάν) διαδικασία, η κόρη του αγόρασε καραμέλες και της έδωσε στην «Ithaca» για ευχαριστώ. «Αξιοπρέπεια», μου λέει ο κ. Λεωνίδας, παύοντας για λίγο την αφήγησή του.

«Επειδή στην αρχή πηγαίναμε στα σημεία της πόλης για να εντοπίσουμε τους αστέγους και να σχεδιάσουμε εν τέλει τον χάρτη των δράσεών μας από τον Απρίλιο του 2016 πιλοτικά, τους μιλούσαμε πρώτοι εμείς», μου λέει η Δήμητρα, και συνεχίζει: «Μας γνωρίζουν πια, ξέρουν ποιοι είμαστε και πώς λειτουργούμε, γιατί έρχονται οι ίδιοι άνθρωποι τα τελευταία δύο χρόνια που έχουμε ξεκινήσει ενεργά».

Όπως περιγράφει η Δήμητρα, το 2015, ήταν μεν, «έτος ίδρυσης για την ομάδα του πλυντηρίου, αλλά και έτος εντονότερης ροής, υποδοχής του προσφυγικού πληθυσμού, δεδομένων των κοινωνικό – οικονομικών συνθηκών της χώρας μας».

Η καθαριότητα του σώματος και των ρούχων είχε γίνει πια προτεραιότητα μαζί με τη στέγη, «όχι μόνο για τους πρόσφυγες, αλλά και για τους Έλληνες άνω των 50 ετών που έχασαν την κατοικία τους λόγω χρεών», ως άμεση συνέπεια των μνημονίων.

«Έχουμε πραγματοποιήσει πάνω από 9.000 πλύσεις το οποίο μεταφράζεται σε περίπου 45 τόνους ρούχων. Ο άστεγος πληθυσμός κινείται κατά βάση κοντά σε δομές προσωρινής φιλοξενίας και σε συνεργασία με άλλες κοινωνικές ομάδες που μπορούν να μας παρέχουν το νερό και το ρεύμα για τα πλυντήρια, κοιτάμε πώς μπορούν να εξυπηρετηθούν οι εν δυνάμει ωφελούμενοι σε ένα μέρος ταυτόχρονα».

Τονίζει ότι «όταν καταφέρνουν αυτοί οι άνθρωποι να βρουν το πλυντήριο, θέλουν να βρουν κοντά και το ντουζ και γενικότερα είναι πολύ σημαντικό να δει κανείς το διπλό νόμισμα της καθαριότητας: η εικόνα του εαυτού αλλάζει και γι’ αυτό η δημόσια υγεία με την ατομική υγιεινή συνδέονται άμεσα». Επειδή συνδέονται, απαιτείται και συνεργασία από το κράτος.

Οι ατομικές ανάγκες υγιεινής όταν δεν καλύπτονται από τα ίδια τα άτομα λόγω έλλειψης εισοδήματος ή και οικογενειακών, κοινωνικών προβλημάτων, θα έπρεπε να καλύπτονται από τη μέριμνα του κράτους. Η ύπαρξη αστέγων στην Αθήνα και αλλού υποδεικνύει το μέγεθος της ανθρωπιστικής κρίσης και στην πράξη αποδεικνύει την έλλειψη βούλησης για τη λύση. Καταλήγοντας, η Δήμητρα συνοψίζει πως λύσεις, στην πραγματικότητα, υπάρχουν: «ως οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, δείχνουμε τους τρόπους με τους οποίους μπορεί ο κρατικός μηχανισμός να καλύψει τις ελλείψεις του».

Join our community of readers!

You have Successfully Subscribed!

Pin It on Pinterest

Share This
Skip to content